Parafia p.w. Św. Marcina w Pawłowie

Dobry wieczór wszystkim. W dzień 12 kwietnia, czyli drugi wtorek czwartego miesiąca 2022 roku, będziemy się bliżej przyglądać cmentarzowi w Pawłowie.

Cmentarz parafialny

W aktach są informacje o dwóch cmentarzach. Pierwszy z nich znajdował się na placu przykościelnym i w 1815 roku został przeniesiony pięćset metrów od kościoła w kierunku Czerniejewa. Zawsze jednak pisząc o placu określano go jako cmentarz. Ten znajdujący się za wsią nazywano dla odróżnienia cmentarzem do grzebania ciał zmarłych. Już po przeniesieniu cmentarza za wieś jeszcze dwukrotnie użyto cmentarza przykościelnego. Pochowano na nim dwóch proboszczów tutejszej parafii. W 1854 ks. Andrzeja Faltyńskiego, a dziesięć lat później ks. Wojciecha Drążkowskiego. Pierwotnie ich groby znajdowały się w okolicy kruchty zamienionej w latach 1928-1934 na kaplicę. W trakcie prac znajdowano szczątki kości, które potwierdzają informacje o obecności cmentarza grzebalnego przy kościele. W związku ze zmianami związanymi z pracami budowlano-remontowymi, groby byłych proboszczów upamiętniono kamiennymi krzyżami. Cmentarz do grzebania ciał zmarłych został przeniesiony około pięćset metrów dalej na ziemię należącą do dóbr kościelnych. Miał 20 prętów długości i 14 szerokości. Jego wielkość początkowo wynosiła dwie morgi magdeburskie. W 1867 roku według akt parafialnych powiększono objętość cmentarza o 0,25 ha. Z powodu braku funduszy początkowo ogrodzony został wałem i obsadzony krzewami, oraz drzewami przy wejściu. Kapituła Metropolitalna dała zapomogę w wysokości 75 Marek. Za te pieniądze otoczono cmentarz barierami i założono bramę. Dlaczego jednak w dokumentacji z lat późniejszych nadal wielkość cmentarza wynosiła 0,23 ha? Być może powiększono go o ziemię, która otaczała cmentarz, ale nigdy nie używano jej jako miejsca pochówku. Przez następne lata zapisywano w aktach krótkie wzmianki o tym, że należy naprawić ogrodzenie lub że jest w stanie dobrym. W 1933 roku ziemia ta, została przepisana na rzecz kościoła. Przedtem, nie wiadomo od kiedy ani w jaki sposób, była własnością gminy. W związku z tym w księdze wieczystej Tom V, karta 71 znajduje się następujący zapis dotyczący cmentarza grzebalnego:

– numer karty – 1

– numer parceli – 245

– oznaczenie położenia – w polu

– rodzaj uprawy – cmentarz

– powierzchnia – 0,23 ha.

W uroczystość Wszystkich Świętych, również 1933 roku, postawiono na jego terenie krzyż. Cmentarz podzielony był na części. Jedna część przeznaczona była dla dorosłych, druga – dla dzieci, trzecia – dla dzieci nie ochrzczonych, i czwarta – dla samobójców. W czasie II wojny światowej Niemcy kazali usunąć wszelkie polskie napisy na nagrobkach. Krzyż pozostał nienaruszony. Po aresztowaniu ks. Dziadzi a później ks. Scherwantke cmentarz był używany sporadycznie. Nie ma na ten temat wpisu w księdze zmarłych (Liber Mortuorum), ale jest kilka informacji w księdze cmentarnej, która znajduje się na probostwie w Pawłowie. Istnieje prawdopodobieństwo, że zmarli ci pochowani byli bez obrzędów. Co potwierdzają świadkowie m.in. pani Zofia Kasprzak. Pierwszy pogrzeb, który został wpisany w księgach odbył się w sierpniu 1945 roku.

Poniżej zamieszczam zdjęcie krzyża znajdującego się po dzień dzisiejszy na cmentarzu należącym do Parafii pw. Św. Marcina w Pawłowie.

Życzę wszystkim ciekawego wtorku.

Z Panem Bogiem

Ks. Proboszcz

                                                                              Radosław Plewa

Dobry wieczór wszystkim. W dzień 5 kwietnia, czyli pierwszy wtorek czwartego miesiąca 2022 roku, będziemy się bliżej przyglądać otoczeniu kościoła w Pawłowie.

Otoczenie kościoła

Kościół stał wśród drzew, które tworzyły dla niego piękną oprawę. W czasach których ta praca nie dotyczy znajdował się przy kościele cmentarz. Od momentu przeniesienia cmentarza grzebalnego na cmentarzu przykościelnym zostały tylko dwa średniej wielkości dzwony. Wisiały między trzema słupami pod przykryciem. Pierwszy z dzwonów miał średnice 1 łokcia i 2 cali. Na nim napis: „Quia nescitis diem neque horam vigilate et orate (1609 )’’. Średnica drugiego dzwonu wynosiła 15 cali. Na nim również znajdował się napis: „Veni cum pace o Rex Gloriae‘’. Na granicy dawnego cmentarza przykościelnego stała drewniana kostnica z jednym oknem. W latach trzydziestych XIX wieku cmentarz przy kościele miał ogrodzenie z desek, wielką bramą i dwie furtki. Na placu znajdowała się nadal prowizoryczna dzwonnica z dwoma dzwonami. Długość placu – 18 prętów, szerokość – 12 prętów. Nowy parkan założono w 1864 roku. W 1865 roku wybudowano na jej terenie dzwonnicę w kształcie bramy. Przez nią parafianie wchodzili na teren przykościelny. Następna wzmianka o pracach na terenie przykościelnym pochodziła z 1916 roku, kiedy dokonano naprawy zniszczonych części płotu. Ks. Dziadzia w 1932 roku zastąpił wejście w formie dzwonnicy nową bramą i furtkami.  

Poniżej zamieszczam zdjęcie Kaplicy Pogrzebowej pw. Św. Józefa w Pawłowie, którą po dzień dzisiejszy możemy dostrzec tuż obok Kościoła pw. Św. Marcina w Pawłowie.

Życzę wszystkim ciekawego wtorku.

Z Panem Bogiem

Ks. Proboszcz

                                                                              Radosław Plewa

Dobry wieczór wszystkim. W dzień 29 marca, czyli piąty już wtorek trzeciego miesiąca 2022 roku, już po raz ostatni spoglądamy na wnętrze naszej Pawłowskiej Świątyni. W tej części naszej wycieczki historycznej dowiemy się bliżej o figurach czterech świętych znajdujących się na filarach w naszym kościele. Doprecyzowując w dzień dzisiejszy będziemy się w kolejnej już ostatniej części przyglądać naszej Świątyni parafialnej od 1824 roku.

Świątynia parafialna od 1824 roku część 10

W 1934 roku z pieniędzy zebranych na kolędzie kupiono drogę krzyżową – płaskorzeźby w owalnej, ozdobnej ramie. Jeszcze tego samego roku erygowano ją. Zakupiono kilka figur. W 1936 roku pojawiła się rzeźba św. Jana Vianneya – proboszcza z Ars, o wysokości 1,05m, oraz Pana Jezusa (1,80m) do grobu, który znajdował się we wnętrzu ołtarza św. Teresy. Rok później dokupiono figury św. Piotra i św. Pawła. Obie o wysokości 1m. Trzy niższe figury oraz czwarta św. Antoniego, którą kupiono jeszcze w 1932 roku, zostały umieszczone na czterech filarach podtrzymujących strop. Również zadbano o bardzo mocno zniszczoną płaskorzeźbę św. Anny Samotrzeciej, która należała do unikatów w Polsce. Została gruntownie zakonserwowana, polichromowana i otrzymała nową ramę. Z wizytacji dziekańskiej przeprowadzonej 7 maja 1937 roku pochodzi informacja, że kościół uzyskał przywilej ołtarzowy nr 9810/33. Został on wystawiony przez Biskupa pomocniczego Antoniego Laubitza 13 września 1933 roku. I tak powoli dobiega końca prezentacja kościoła na przestrzeni 121 lat. W czasie wojny, a dokładnie od 1941 roku kościół był nieczynny. Taka sytuacja dotyczyła nie tylko kościoła pawłowskiego. Z samego okręgu Warty okupanci usunęli ¾ księży, którzy przebywali na wygnaniu lub w obozach. Zjawisko to doprowadziło do zawieszenia działalności wielu parafii. Wielkie akcje usuwania duchownych zaczęto przeprowadzać w 1940 roku. Wtedy też aresztowano ks. Dziadzię i pierwszego powojennego proboszcza parafii pawłowskiej ks. dr S. Kowalskiego. Po masowych aresztowaniach pod koniec 1941 roku sytuacja jeszcze się pogorszyła. Aresztowano w tym czasie ks. Maksymiliana Scherwentke, proboszcza z Żydowa, który był administratorem także                     w Pawłowie. Zamknięte kościoły wykorzystywano jako muzea, sale koncertowe, a te, które przedstawiały mniejszą wartość, zamieniano na magazyny: zbożowe, sprzętu wojskowego, mebli,  książek, dzieł sztuki itp. Pawłowski kościół został przeznaczony na magazyn zbożowy. Kościół został otwarty na początku lutego 1945 roku. Pierwsze nabożeństwo odprawił ks. kanonik Kłos z Czerniejewa. Ze sprawozdania sporządzonego po II wojnie światowej 20 listopada 1945 roku wynika, że majątek kościelny został praktycznie nie naruszony. Zaginęły zabrane przez Niemców dwa dzwony oraz monstrancja. Zniszczone zostały także organy, których rolę w pierwszych powojennych miesiącach przejęła harmonia. Parafianie wspominają również, że doprowadzenie kościoła do porządku, czyli oczyszczenie całego wnętrza z kurzu zajęło prawie dwa miesiące. Dzisiejszy wizerunek kościoła niewiele zmienił się od czasów przebudowy dokonanej przez ks. Dziadzię. Zarówno zewnętrznie jak i wewnętrznie prócz prac konserwatorskich oraz drobnych remontów nie dokonano większych zmian.

Poniżej zamieszczam zdjęcia figur Świętego Antoniego, Świętego Jana Marii Vianneya, Świętego Piotra oraz Świętego Pawła, które możemy podziwiać po dzień dzisiejszy w Parafii pw. Św. Marcina w Pawłowie.

Życzę wszystkim ciekawego wtorku.

Z Panem Bogiem

Ks. Proboszcz

                                                                              Radosław Plewa

Dobry wieczór wszystkim. W dzień 22 marca, czyli czwarty już wtorek trzeciego miesiąca 2022 roku, dalej spoglądamy na wnętrze naszej Pawłowskiej Świątyni. W tej części naszej wycieczki historycznej dowiemy się bliżej o pięknych malowidłach znajdujących się w naszej świątyni, a dokładniej o 4 obrazach oraz 3 plafonach. Doprecyzowując w dzień dzisiejszy będziemy się w kolejnej części przyglądać naszej Świątyni parafialnej od 1824 roku.

Świątynia parafialna od 1824 roku część 9

Początkowo przy okazji remontów ołtarzy miał zamiar wymienić większość obrazów. W wielkim ołtarzu na miejsce Madonny z Dzieciątkiem miał się znaleźć duży wizerunek św. Marcina przez niego namalowany. W bocznym ołtarzu po lewej stronie – obraz Chrystusa Króla, a po przeciwnej stronie Madonna z Dzieciątkiem z wielkiego ołtarza. Te plany zmienił jednak fakt znalezienia aktu darowizny sporządzonego przez śp. Ks. Wartenberga, a dotyczący wizerunku Matki Bożej Żyrowickiej. Stało się to przy rozbieraniu wielkiego ołtarza i badaniu wspomnianego obrazu. Ks. Dziadzia uznał, że nie byłoby po myśli fundatora przeniesienie obrazu w inne miejsce. Wobec tego odstąpił od tego projektu. Ówczesny proboszcz pozostawił po sobie pamiątkę w formie kilku obrazów swojego autorstwa: św. Józef umieszczony z lewej strony głównego ołtarza, a po prawej – obraz Serca Jezusowego. Kaplicy patronuje św. Teresa od Dzieciątka Jezus. Zejście z ambony do zakrystii tzw. zaplecek zasłonięty został dużym wizerunkiem proroka Mojżesza. Na stropie znalazły się trzy obrazy:

1) Przemienienie Pańskie na górze Tabor (od strony prezbiterium)

2) Koronacja Matki Bożej przez Boga Ojca i Chrystusa

3) Aniołowie ogłaszający sąd ostateczny.

Dodatkowo sufit został ozdobiony techniką lazurowania. Pomysł ten ks. Dziadzia zapożyczył z kościoła we Wronczynie. W tamtych czasach ten sposób zdobienia był rzadko spotykany. Polegało to na tym, że sufity obito ozdobnymi listwami. Pracę tę wykonał pan Wiśniewski z Gniezna za cenę 1080 złotych tj.: 600m² po 1,80 złotych za metr.

Poniżej zamieszczam zdjęcia obrazów Świętego Józefa opiekuna Pana Jezusa, Serca Jezusowego, Świętej Teresy od Dzieciątka Jezus, proroka Mojżesza oraz plafonów Przemienienia Pańskiego na górze Tabor, Koronacji Matki Bożej przez Boga Ojca i Chrystusa, lecz także Aniołów ogłaszających sąd ostateczny, które możemy podziwiać po dzień dzisiejszy w Parafii pw. Św. Marcina w Pawłowie.

Życzę wszystkim ciekawego wtorku.

Z Panem Bogiem

Ks. Proboszcz

                                                                              Radosław Plewa

Dobry wieczór wszystkim. W dzień 15 marca, czyli trzeci wtorek trzeciego miesiąca 2022 roku, dalej spoglądamy na wnętrze naszej Pawłowskiej Świątyni. W tej części naszej wycieczki historycznej dowiemy się m.in. o rozebraniu dzwonnicy, planie rozbudowy kościoła, który został zrealizowany, czym zakonserwowano zewnętrzną stronę ścian obitą deskami oraz listwami, lecz także kiedy dokładnie Ksiądz Feliks Dziadzia zabrał się za dekorację wnętrza kościoła i odnowienie ołtarzy. Doprecyzowując w dzień dzisiejszy będziemy się w kolejnej części przyglądać naszej Świątyni parafialnej od 1824 roku.

Świątynia parafialna od 1824 roku część 8

W innym liście – prośbie z 3 września 1931 roku – zwrócił uwagę, że po raz drugi województwo uznało tutejszy kościółek za zabytek. W piśmie z dn. 12 sierpnia 1932 roku skierowanym do Kurii ks. Dziadzia przesłał plany na rozbudowę kościoła, oraz kosztorys. Jednocześnie prosił o zgodę na rozebranie dzwonnicy w kształcie bramy, która po pobudowaniu wieży stała się obiektem bezcelowym. Po zatwierdzeniu przez województwo (4 sierpnia 1932 r.) i Wysoką Władzę Duchowną (19 sierpnia 1932 r.) planów wykonanych w Inspekcji budowlanej we Wrześni rozpoczęto przebudowę. Pracę tę powierzono Kazimierzowi Szulcowi z Nekli. Starą dzwonnicę rozebrano. Cegłę z niej zużyto do podmurowania nowych fundamentów. Dzwony zawieszono w nowej wieży. Na miejscu dawnej dzwonnicy postawiono cztery murowane filary, stanowiące bramę i wejście na cmentarz przy kościele. Fundamenty pod dobudowę wykonano z gruzu i polnych kamieni. Rozebrano stare wejście (2,50×0,95m), chór oraz boczną kruchtę (3×2,60m). Ustawiono ściany z ryglówki. Całość konstrukcji przymocowano do starego kościoła grubymi śrubami. Zewnętrzną stronę ścian obito deskami oraz listwami, które zakonserwowano karbolem. Dach kościoła pokryto nową dachówką. Wierzchołek wieży i opierzenie wykonano z blachy cynkowej. Główne wejście do kościoła poprzedzone zostało trzema betonowymi stopniami. Z lewej strony wejścia znalazło się miejsce na komórkę w której można przechowywać katafalk i inne potrzebne rzeczy. Po prawej – wejście na chór, wieżę i strych kościoła. Chór stał się wyższy od poprzedniego o kilkanaście centymetrów. Spoczywał na czterech słupach. Z kruchty wchodziło się do nawy przez wielkie dwuskrzydłowe drzwi. Podobnie zbudowane drzwi boczne stanowiły drugie wejście. Nowa kaplica miała powierzchnię 4x5m. Z kościołem łączył go łukowaty otwór o wymiarach 3,80x3m. Całe wnętrze starego i nowego kościoła zostało obite deskami. Prezbiterium od nawy oddzielone zostało wielkim łukiem. Aby obniżyć koszty, starą część kościoła obił deskami zwykły cieśla z dwoma pomocnikami. Koszty tej operacji pokryły dobrowolne ofiary parafian. Pan Szulc zakończył swoją pracę 12 października 1932 roku. Prace w starej części trwały od 13 – 30 października 1932 roku. W związku z przebudową rozmiary kościoła uległy zmianie. Długość-25 m, szerokość-9 m, wysokość wieży-15 m, zakrystia 4×3,5 m. Nie należy zapominać, że w tym momencie doszły nowe obowiązki związane z dekoracją wnętrza kościoła oraz odnowieniem ołtarzy. Ks. Dziadzia zabrał się do tego energicznie i z radością na początku 1934 roku. Posiadał zmysł artystyczny potrzebny do realizacji tego trudnego zadania.   

Życzę wszystkim ciekawego wtorku.

Z Panem Bogiem

Ks. Proboszcz

                                                                              Radosław Plewa