Dzień dobry wszystkim. W dzień 28 czerwca, czyli czwarty i zarazem ostatni wtorek szóstego miesiąca 2022 roku, będziemy poszukiwać informacji na temat duszpasterstwa sakramentalnego w Pawłowie.
Duszpasterstwo sakramentalne
Duszpasterstwo sakramentalne stanowi istotę posługi kapłańskiej. Dlatego też od zarania dziejów parafii stanowiło to główną troskę pracujących tu księży. Z uwagi na to, że temat pracy obejmuje 121 lat historii parafii przedstawienie udziału parafian w życiu sakramentalnym byłoby zbyt obszerne. Dlatego ograniczymy się do wybranych lat. Przy zbieraniu materiałów do tego rozdziału autorka napotkała kilka trudności. Nie można przedstawić udziału parafian w sakramentach od 1824 roku, ale od 1829 roku. Powodem takiego stanu rzeczy były pożary. Skutkiem jednego z nich (w 1829 r.) było zniszczenie ksiąg metrykalnych i niektórych akt wizytacyjnych z interesującego nas okresu. Spis dzieci przystępujących do I Komunii Św. zaczęto prowadzić dopiero w 1864 roku. Nie ma też w aktach prawie żadnych informacji na temat sakramentu bierzmowania. Sytuacja zmieniła się w 1930 roku, kiedy to przy spisie dzieci przyjmujących I Komunię św. podawano datę ich bierzmowania. Aby przyjąć sakrament dojrzałości chrześcijańskiej jeżdżono do pobliskiego Gniezna. Duszpasterstwo sakramentalne jest nieodłącznie związana z mszą św. W Pawłowie przez ponad 100 lat odprawiana była tylko jedna msza św. w niedzielę i święta. W wizytacji przeprowadzonej w 1832 roku dowiadujemy się w jakim porządku przeprowadzane były nabożeństwa. O godz. 9.00 w każdą niedzielę rozpoczynano różaniec. Po nim śpiewano litanię do Najświętszej Maryi Panny lub inną. Dopiero wtedy dzwonił kościelny dzwonami, które wzywały wiernych na Mszę św. Ta rozpoczynała się o godz. 10.30. Od tego porządku odchodzono tylko w nadzwyczajnych przypadkach. Warto zaznaczyć, że uroczyste kazania mówiono tylko w święta. Natomiast w niedzielę wykładano nauki katechetyczne. W 1933 roku w sprawozdaniu duszpasterskim jest mowa o dwóch mszach św. odprawianych w kościele pawłowskim. Latem odbywały się w godzinach: 8.00 i 10.00, a zimą o 8.30 i 10.30.
Sprawowanie sakramentów świętych dokumentowano w księgach:
– chrztów (Liber Baptisatorum),
– małżeństw (Liber Copulatorum),
– zgonów (Liber Mortuorum),
– zawierających spis dzieci do I Komunii św.
Od roku 1914 taka sytuacja powtarza się wielokrotnie i spowodowana jest tym, iż nie zawsze chrztu udzielano tylko parafianom, ale i chętnym z innych miejscowości nie należących do parafii Pawłowo np.: z Gorańca, Gębarzewa, Gębarzewka, Leśniewa, Szczytnik Duchownych, Kosmowa, Łubowa, Gniezna. Dnia 7 września 1936 roku miało miejsce niezwykłe, jak na tak małą parafię, wydarzenie. Dwie młode dziewczyny: Erna Grams lat 17 i jej siostra Marta lat 14 mieszkanki Gębarzewka po wyrzeczeniu się wyznania augsbursko-ewangelickiego przyjęły wyznanie wiary kościoła rzymsko-katolickiego. Ponieważ chrzest udzielony starszej siostrze w Olimpii nie miał znamion pewności, jeszcze tego samego dnia ks. Dziadzia udzielił jej sakramentu chrztu. Nie został on jednak zanotowany w księdze ochrzczonych. Spis dzieci, którym udzielono I Komunię św. zaczęto prowadzić systematycznie od 1869 roku. W 1930 roku pojawiły się pierwsze wzmianki na temat sakramentu bierzmowania. Wynika z nich, że na drugi dzień po przyjęciu I Komunii św. dzieciom udzielano bierzmowania w Gnieźnie. Podobna sytuacja istniała w związku z chowaniem ciał zmarłych. Udawano się do pobliskich miejscowości po pomoc, bądź zmarłych chowano bez obrzędów pogrzebowych. Najczęściej wymienianą przyczyną śmierci dzieci była szkarlatyna, suchoty dzisiaj nazywane gruźlicą, krup, puchlina, biegunka czy tyfus. Natomiast u dorosłych wymieniano kaszel i gruźlicę. Przyczyną śmierci były też nieszczęśliwe wypadki: utopienie, poparzenie, postrzelenie z broni palnej czy gangrena w wyniku skaleczenia. Zanotowano też jedno morderstwo kierowniczki ze szkoły w Pawłowie oraz kilka samobójstw.
Życzę wszystkim ciekawego wtorku.
Z Panem Bogiem
Ks. Proboszcz
Radosław Plewa