INFORMACJE NA TEMAT PARAFII

Kościół parafialny pw. Marcina wzniesiony w 1762 r. jest interesującym przykładem sakralnego budownictwa drewnianego powiatu gnieźnieńskiego w Wielkopolsce. Zachował autentyczną bryłę i wyposażenie z okresu powstania. Obiekt o znaczeniu regionalnym tworzy zespół o dużych walorach krajobrazowych.

Wieś Pawłowo oddalona jest o ok. 8 km na pd.-zach. od Gniezna, na wzniesieniu przy drodze do Czerniejewa. Kościół pw. św. Marcina usytuowany jest w środkowej części wsi. Rozległy teren wokół kościoła, dawny cmentarz otoczono kamiennym ogrodzeniem. W pobliżu kościoła znajduje się plebania.

Kościół jest orientowany, jednonawowy wzniesiony na planie prostokąta z wyodrębnionym kwadratowym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium. Od pn. do prezbiterium dobudowana została czworoboczna zakrystia, od zachodu wieża na rzucie prostokąta. Do nawy od pd. przylega dawna kruchta, która przebudowana została na kaplicę charakteryzującą się szerokim arkadowym otwarciem do wnętrza kościoła. Nawa kościoła przykryta jest dachem dwuspadowym z sześciokątną wieżyczką na sygnaturkę, prezbiterium dachem niższym z zamknięciem trójpołaciowym. Nad całością dominuje wieża nakryta dachem namiotowym zwieńczona kwadratową latarnią.

 Zakrystię i kaplicę nakrywają osobne niższe dwuspadowe dachy. Dach nad prezbiterium przykryty gontem, nad nawą dachówką, nad wieżą blachą.

Budowla jest drewniana, konstrukcji zrębowej z wieżą o konstrukcji słupowej z kruchtą w przyziemiu. Wszystkie ściany obustronnie oszalowane pionowo deskami wzmocnione zostały lisicami. Otwory okienne, portale drzwi zachowały oryginalne kształty, podziały oraz materiał.

 Jednoprzestrzenne wnętrze kościoła, zamknięte od strony prezbiterium trójbocznie, podzielone zostało słupami na trzy nawy. Wewnątrz strop równej wysokości, pokryty geometryczną dekoracją z medalionami, w których malowidła ze scenami religijnymi pochodzące z okresu międzywojennego. W zachodniej części nawy znajduje się empora muzyczna z balustradą, wsparta na czterech słupach.

Zachowane wyposażenie kościoła pochodzące z XVIII i XIX w. obejmuje ołtarz główny i dwa boczne z elementami rzeźbiarskimi z XVIII w. przerobionymi w 1856 r. Na uwagą zasługuje późnogotycka z 1 poł. XVI w. płaskorzeźba Rodziny NPM

WNĘTRZE KOŚCIOŁA

Pawłowo znane jest od XIII w., kiedy właścicielami wsi był ród Dryjów. Wieś od 1357 r. należała do kapituły gnieźnieńskiej. Z tego okresu pochodzi pierwszy kościół, który prawdopodobnie istniał w Pawłowie jeszcze przed XIV w. Pierwszy raz wzmiankowany był w 1406 r., a od 1520 r. znane jest wezwanie św. Marcina. Obecnie zachowana świątynia wybudowana została w 1762 r. staraniem kapituły gnieźnieńskiej, a przede wszystkim kanonika Hilarego Krzysztofa Szembeka. W 1856 r. i 1880 r. przeprowadzono w kościele gruntowną restaurację. W 1928 -32 dobudowano od zach. wieżę i zamieniono dawną kruchtę na kaplicę. Ostatni remont kościoła przeprowadzono w 2002 roku.

PROBOSZCZOWIE w PAWŁOWIE

KS. Ignacy Makowski (1805 - 1823)

Proboszcz w latach 1805 – 1823. Zmarł w 1823 roku.

KS. ANDRZEJ FALTYŃSKI (1823 - 1854)

Andrzej Faltyński- urodzony w 1797 roku, zmarł w 1854.
Proboszcz w Pawłowie w latach  1823 – 14.10.1854. Wcześniej wikary w Pobiedziskach.

KS. MAURYCY FORSTER (1856)

Maurycy Forster – urodzony w roku 1825.
W roku 1856 pełnił posługę Protektora naszej parafii.

KS. WOJCIECH DRĄŻKOWSKI (do 1864)

Proboszcz do 1864 roku.

KS. MARCIN NOŻEWNIK (1864)

Marcin Nożewnik – ur. 1833, zm. 1904 r. 
Gniezno Archikatedra- wikariusz 1858,
Pawłowo – administrator 1864,
Witkowo – administrator w 1865,
Witkowo – proboszcz w latach 1866 – 1904,
Odrowąż – administrator od 19.05.1896,
Niechanowo – administrator od 10.02.1898,
Jarząbkowo administrator od 03.07.1899 .

Ks. Dr Feliks Wartenberg (1865 - 1887)

Feliks Wartenberg – urodzony w 1838 roku, zmarł w 1913 roku.
Rogoźno – wikariusz w latach 1861 – 1862
Zakład Wychowawczy ks. J. Koźmiana – wychowawca w latach 1862 – 1865
Pawłowo – administrator w latach 1865 – 27.05.1887
Kamieniec k/Trzemeszna – administrator w okresie 28.05.1887 – 03.07.1887
Kamieniec k/Trzemeszna – proboszcz w latach 04.07.1887 – 1913
Kruszwica kolegiata – instytuowany na kanonię kolegiaty od 14.03.1893
Kwieciszewo – administrator od 29.12.1902
Ostrowite Prymasowskie – administrator od 25.08.1910
Gniezno par. pw. św. Michała – administrator od 01.10.1911.

KS. JAN JASIŃSKI (1868 - 1870)

Jan Jasiński – żył w latach 1842 – 1912.
Wikary 1868 – 1870 – parafia nieznana.
Pawłowo – wikary w latach 1868 – 1870
Rogoźno – wikary i katecheta w latach 1870 – 1886
Biechowo – proboszcz w okresie 08.10.1886 – 1912.

KS. ŁUKASZ NOWAKOWSKI (od 1887)

Łukasz Nowakowski – żył w latach 1832 – 1910.
Imielno – administrator w okresie 1862 – 06.1901
Pawłowo – administrator od 03.06.1887
Imielno – proboszcz od czerwca 1901.

Ks. Radca Augustyn Weydmann (1889 - 1928)

Augustyn Weydmann – urodzony w 1838 roku, zmarł w 1928 roku. 
Dembowo – administrator od 1867 roku
Dembowo – proboszcz do 28.03.1889 (rezygnacja)
Pawłowo – proboszcz od 29.03.1889

KS. JÓZEF MARCHLEWSKI (OD 1909)

Józef Marchlewski – urodzony w 1874 roku.
Pleszew – wikariusz od stycznia 1902 do 31.12.1902
Sośnica – administrator w okresie 01.01.1903 – 31.12.1905
Kcynia – wikariusz od 01.01.1906 do 30.06.1906
Trzemeszno – wikariusz od lipca 1906 do stycznia 1907 roku
Pakość – wikariusz od stycznia 1907 do listopada 1908
Mąkowarsk – wikariusz w okresie 10.11.1908 do 25.05.1909
Pawłowo – administrator od 1909 roku

Ks. Dziekan Jan od Krzyża Wiśniewski (od 1913)

Jan od Krzyża Wiśniewski, żył w latach 1881 – 1931.
Rogoźno ( – 31.12.1905) – wikariusz od lutego 1904 do 31 grudnia 1905.
Poznań Archikatedra (01.01.1906 – 27.06.1909) – wikariusz w okresie 01.01.1906 – 27.06.1909.
Łubowo – proboszcz, kanonicznie instytuowany 28.06.1909 roku.
Pawłowo – substytut ks. Mierzejewskiego od 12.09.1913.

Ks. Wincenty Mierzejewski (od 1913)

Wincenty Mierzejewski – żył w latach 1865 – 1934.
Gostyń – wikariusz w okresie 10.08.1890 – 18.09.1890.
Wieleń – wikariusz od 19.09.1890  do listopada 1890.
Dolsk – wikariusz w okresie 1890 – 14.02.1894.
Brzostkowo – administrator w okresie 22.08.1894 – 12.12.1894.

Brzostkowo – proboszcz od 13.12.1894 do sierpnia 1898.
Kretkowo – administrator od 10.10.1896.
Niechanowo – proboszcz od sierpnia 1898 do 31.03.1916.
Żydowo – administrator od 01.10.1900.
Witkowo i Odrowąż – administrator od 06.07.1904.
Imielno – administrator od 03.01.1911.
Pawłowo – administrator od 12.09.1913.
Pobiedziska – administrator od 01.01.1915.
Koźmin – proboszcz w okresie 01.04.1916 – 30.11.1918. Kanonicznie instyt.30.03.1916,
Zabartowo – zarząd parafii od 01.12.1918.
Skrzebowa – proboszcz od 01.10.1924 do śmierci.

Ks. Leon Raczkowski (1914 – 1929)

Leon Raczkowski – żył w latach 1879 – 1939
Góra k/Łobżenicy – wikariusz w okresie 01.01.1904 – 31.12.1913.

Łobżenica – wikariusz od 20.02.1912 w czasie choroby ks. Blumla.
Pawłowo  – administrator w okresie 01.01.1914 – 13.01.1919.
Pawłowo – proboszcz od 14.01.1919, kanonicznie instyt.
Ryszewko  – proboszcz od 08.11.1929.

Ks. Feliks Dziadzia (1929 – 26.08.1940)

Ks. Feliks Dziadzia – żył w latach 1890 – 1942.
Administrator w Pawłowie w okresie 1929 – 26. 08.1940.
Aresztowany 26.08.1940. Przetrzymywany w obozie przejściowym w Szczeglinie, a stamtąd przetransportowany do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen.
W końcu 14.12.1940 przewieziony do obozu koncentracyjnego Dachau, skąd zupełnie wyczerpanego wywieziono w „transporcie inwalidów” do Hartheim i zamordowano w komorze gazowej.

Ks. Seweryn Kowalski (do 1945)

Seweryn Kowalski – żył w latach 1890 – 1956.
Rynarzewo – wikariusz w okresie 01.04.1914 – 30.06.1914 ( od 17.04.1914 wikariusz substytut Ks. Opielińskiego).
Obrzycko – wikariusz od 01.07.1914 ( od 25.11.1914 wikariusz substytut ks.Snowackiego).
Poznań parafia p.w. Św. Marcina  – Prof. zwycz. Sem. Arcybp
Administrator do 20.10.1945 ( również w Żydowie).

Ks. Józef Michalski

Ks. Józef Michalski – żył w latach 1911 – 1998.
Święcenia kapłańskie otrzymał 3 czerwca 1939 w Gnieźnie, z rąk kardynała Augusta Hlonda. Podczas II wojny światowej przebywał na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Po zakończeniu wojny powrócił do Gniezna, gdzie został proboszczem. Studiował wtedy na Wydziale Prawa Kanonicznego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. 1 października 1948 kardynał Hlond skierował go do zadań na terenie administratury apostolskiej w Gorzowie Wielkopolskim. Był tam kanclerzem kurii biskupiej. Po uzyskaniu tytułu doktora prawa kanonicznego (1 kwietnia 1949) został mianowany 28 października 1950 oficjałem Sądu Biskupiego w Gorzowie Wielkopolskim, który został utworzony dzień wcześniej. 7 lipca 1951 był inkardynowany do administracji apostolskiej. Od 7 stycznia 1958 (po śmierci biskupa Teodora Benscha) do 6 września 1958 pełnił funkcję wikariusza kapitulnego. Od 1 marca 1994 był oficjałem sądu biskupiego w Gorzowie Wielkopolskim. Z funkcji tej zwolnił go, na własną prośbę, biskup Adam Dyczkowski. Pełnił potem posługę kapelana Sióstr Maryi Niepokalanej w Gorzowie Wielkopolskim. Zmarł w gorzowskim Hospicjum św. Kamila. Pogrzeb odbył się w katedrze gorzowskiej, a ciało pochowano na cmentarzu komunalnym w Gorzowie Wielkopolskim,) również w Żydowie 1947 – 48.

Ks. Kazimierz Filipiak (1948 – 1954)

Kazimierz Filipiak (ur. 24 stycznia 1910 w Tymbarku, powiat limanowski, zm. 26 września 1992 w Gdańsku) – polski duchowny katolicki obrządku ormiańskiego, wikariusz generalny prymasa Polski dla wiernych tego obrządku. Był synem urzędnika pocztowego Tomasza i Wiktorii z Sędzików. Ukończył szkołę podstawową w Tymbarku, w latach 1924-1932 uczęszczał do IV Państwowego Gimnazjum im. Jana Długosza we Lwowie. Tamże w maju 1932 zdał egzamin dojrzałości, by rozpocząć studia z filologii klasycznej na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Od 1933 studiował teologię na Uniwersytecie Lwowskim oraz w przemyskim Seminarium Duchownym, uzyskując magisterium teologii. Święcenia kapłańskie przyjął w Przemyślu 26 czerwca 1938 z rąk łacińskiego biskupa przemyskiego Franciszka Bardy. Krótko po święceniach, wskutek zabiegów borykającego się z niedostatkiem powołań kapłańskich metropolity ormiańskiego abpa Józefa Teodorowicza, został skierowany do posługi w obrządku ormiańskim i mianowany wikariuszem lwowskiej archikatedry ormiańskiej. W październiku 1938 przeniesiono go do Stanisławowa, gdzie był wikariuszem ormiańskiego kościoła parafialnego Najświętszej Maryi Panny Łaskawej, a od maja 1944 tamże proboszczem i kustoszem cudownego obrazu maryjnego. W maju 1946 zmuszony przez władze sowieckie do wyjazdu, po kilkumiesięcznej podróży dotarł do rodzinnego Tymbarka. Tam przez dwa lata pozostawał jako rezydent miejscowej parafii. Nową placówkę duszpasterską znalazł po spotkaniu z prymasem Augustem Hlondem i we wrześniu 1948 został mianowany wikariuszem substytutem w Mieścisku oraz administratorem parafii Pawłowo i Żydowo. Funkcje pełnił do września 1954, spotykając się wielokrotnie z szykanami miejscowych władz. W latach 1954-1958 ponownie pozostawał rezydentem parafii tymbarskiej. W styczniu 1958 zwrócił się do gdańskiej kurii biskupiej z prośbą o przyjęcie do pracy duszpasterskiej w diecezji i w czerwcu tegoż roku otrzymał stanowisko rektora kościoła św. Piotra i Pawła w Gdańsku. W 1959 w „Miesięczniku Diecezji Gdańskiej” opublikował artykuł poświęcony kościołowi Kościół św. Piotra i Pawła w Gdańsku – w odbudowie (nr 8/9). Był członkiem podkomisji ds. statutów o kulcie religijnym i liturgii II Synodu Gdańskiego w kwietniu 1961. Funkcję rektora kościoła sprawował do lipca 1976. Działał zarazem w Gdańsku jako duszpasterz wiernych obrządku ormiańskiego. W 1985 kardynał Józef Glemp powierzył mu funkcję wikariusza generalnego prymasa Polski dla wiernych obrządku ormiańskiego. Ks. Filipiak został pochowany w grobowcu księży na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku.

Ks. Stanisław Dąbrowski

Stanisław Dąbrowski – urodził się dnia 10.04.1902 .r. w Rosku pow. Czarnków. Rodzicami jego byli Bolesław Franciszek Dąbrowski – organista i Pelagia z d. Kruger. Naukę rozpoczął w Szkole Powszechnej w Rosku. następnie uczęszczał do Gimnazjum w Czarnkowie. Od 1 kwietnia 1918 r. był uczniem Państwowego Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. W latach gimnazjalnych był członkiem Towarzystwa Tomasza Zana. Z chwilą wybuchu Powstania Wielkopolskiego wstąpił do wojska i wziął udział w walkach w Poznaniu. Po paru miesiącach służby wojskowej wrócił do Gimnazjum i 22 marca 1921 r. zdał maturę. Po maturze wstąpił  do Seminarium Duchownego w Poznaniu, w którym studiował do 1925 r. Ostatni rok studiów teologicznych odbył w Seminarium Duchownym w Gnieźnie. W czasie studiów teologicznych w Seminarium Duch. w Poznaniu był członkiem chóru katedralnego. W tym czasie również pełnił funkcję organisty w kaplicy Seminarium Duchownego. Święcenia kapłańskie otrzymał w Gnieźnie 22 maja 1926 roku. Na pierwszą placówkę jako wikariusz został skierowany  do Bydgoszczy. Na tym stanowisku pracował do 30 maja 1932 r. Na tej placówce był patronem KSMZ – oraz chóru kościelnego im. Moniuszki, a z czasem został prezesem chórów kościelnych okręgu bydgoskiego. 1 lipca 1932 r. został powołany na stanowisko administratora nowej parafii w Mątwach pod Inowrocławiem. Ukończył tam budowę kościoła, założył cmentarz parafialny, oraz zbudował plebanię. W listopadzie 1939 r. został aresztowany przez Gestapo. Przebywał przez pewien czas w więzieniu w Inowrocławiu, w styczniu 1940 r. został wywieziony do Lądku do klasztoru Ks. Ks. Salezjanów. Przebywał tam do listopada 1940 r. – po czym został zwolniony z nakazem objęcia pracy w parafiach Szubin, Kcynia, Żnin, Samoklęski. W roku 1945 zamieszkał w Szubinie i pełnił tam funkcję proboszcza po zakończeniu wojny. W październiku 1946 roku objął probostwo w Czerniejewie. Przez dłuższy okres dojeżdżał również do Pawłowa. W 1967 r. zachorował poważnie na serce ale przebywał dalej w Czerniejewie. Zmarł w Szpitalu Miejskim im. Strusia w Poznaniu, dnia 15.01.1969 roku. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Czerniejewie.

Ks. Kazimierz Więckowski

Kazimierz Więckowski  – żył w latach 1917 – 1978.
Wyświęcony na księdza w 1945 roku. Msza św. prymicyjna w tymże samym roku we Włókach (Chełmszczonka) – Fordonie.
Wikariusz parafii pod wezwaniem św. Piotra i Pawia w Bydgoszczy.
Rektor Wyższego Prymasowskiego Seminarium Duchownego w Gnieźnie.
Proboszcz Parafii w Pawłowie.

Ks. Tadeusz Godek

Tadeusz Godek – urodzony w 1925.
Broniszewice, Nowe parafia pw. św. Ap. Piotra i Pawła – proboszcz w latach 1971 – 1989.
Proboszcz parafii w Pawłowie.

Ks. Szczepan Kowalski (1964 – 1994)

Szczepan Kowalski – urodził się 10 grudnia 1916 r. w Wymysłowie.
W 1937 r. ukończył Państwowe Gimnazjum Klasyczne w Trzemesznie i wstąpił do Prymasowskiego Wyższego Seminarium w Gnieźnie. W czasie II wojny światowej został wywieziony na przymusowe roboty do Saksonii. Stamtąd dotarł do Rzymu, gdzie kontynuował studia na Uniwersytecie Gregoriańskim. W 1947 roku wrócił do Polski, a rok później, 22 maja 1948 r. przyjął święcenia kapłańskie z rąk ks. bp. Jedwabskiego. Pracował jako wikariusz w Pobiedziskach, Wrześni, Bydgoszczy i Sokolnikach, pełnił funkcję administratora parafii w Ślesinie. Od 1956 do 1964 roku był duszpasterzem więziennym w Zakładzie Karnym w Potulicach. Od listopada 1964 aż do czerwca 1994 roku był proboszczem parafii w Pawłowie. Następnie jako ksiądz senior w Czerniejewie. Ostatnie lata spędził w Domu Księży Seniorów w Gnieźnie. Zmarł w 2018 roku.

Ks. Andrzej Szczepaniak (1994 – 2006)

Andrzej Szczepaniak – proboszcz parafii w Pawłowie w latach 1994 – 2006.
Od 2006 roku jest proboszczem w Janowcu.

KS. Mariusz Wieczorkiewicz (2006 - 2020)

Mariusz Wieczorkiewicz – proboszcz parafii w Pawłowie w latach 2006 – 2020.

KS. Radosław Plewa (od 2020)

Radosław Plewa – proboszcz parafii w Pawłowie od 2020 roku.